Scharnieren · 101 producten

De eerste vraag: wilt u de deur eraf kunnen tillen

Een scharnier is een geheel. Twee bladen met een pen die er vast in zit. U schroeft het ene blad op de deur en het andere op het kozijn, en daarna zit de deur eraan vast.

Een paumelle bestaat uit twee losse helften. Op het kozijn komt de helft met een pen die omhoog steekt, op de deur de helft met een gat. U tilt de deur op de pennen en u tilt hem er net zo makkelijk weer af, wat prettig werkt bij schilderen, verbouwen en verhuizen. Daar staat tegenover dat de meeste paumelles aan een richting gebonden zijn, DIN links of DIN rechts, want de pen zit aan een vaste kant.

Kunt u de deur optillen zonder een schroef los te draaien, dan hangt hij nu aan paumelles. Een paumelle telt als een stuk, de twee helften samen, dus voor een deur heeft u er drie nodig en geen zes.

Daarnaast is er het lager. Met kogellager loopt de deur lichter en gaat het scharnier niet piepen als het na een paar jaar droog wordt; dat is de keuze bij een zwaardere deur of een deur die de hele dag opengaat. Zonder lager draait staal op staal. Dat voldoet op een lichte binnendeur prima en het is het voordeligst, en gaat het toch piepen dan lost een druppel olie in de knoop het op.

De maat is de uitsparing, niet de deur

De maat van een scharnier is de hoogte en de breedte van het blad wanneer u het helemaal openklapt. 89 x 89 mm betekent dus 89 mm hoog en 89 mm breed over de twee bladen samen, oftewel ongeveer 44,5 mm per blad. Verwar die twee niet, want anders bestelt u iets dat half zo breed is. Achter de twee maten staat vaak een derde: de dikte van het blad. Die bepaalt hoe diep de uitsparing moet zijn en staat op de productpagina.

Bij de langere maten blijft de breedte 89 mm en groeit alleen de hoogte. Dat is met opzet: de uitsparing wordt langer en niet dieper, en de schroeven komen verder uit elkaar te zitten.

De vierde maat is geen millimeter maar de vorm van de hoek. Een frees maakt ronde hoeken, een beitel rechte, en bij fabrieksdeuren is de uitsparing daarom bijna altijd afgerond. Zit er nu een blad met ronde hoeken in, kies dan weer rond: een recht blad laat aan vier kanten een sikkel open staan en een rond blad in een rechte uitsparing past niet eens. Welke hoekvorm een artikel heeft staat op de productpagina. Bij uitvoeringen die in het kozijn geboord of gelast worden staat er geen hoekvorm, want daar komt geen blad in een uitsparing.

Hoe u meet zonder de deur uit te tillen staat in Scharniermaten en hoe u het opmeet.

Drie per deur, en wanneer het er vier worden

Het bovenste en het onderste scharnier dragen het gewicht. Het middelste doet iets anders: dat houdt het deurblad recht. Een binnendeur is een dun paneel dat aan een kant vastzit en aan de andere kant vrij hangt, en warmte, vocht en de trek van de eigen constructie laten zo'n blad langzaam werken. Zit er niets in het midden, dan gaat de deur hol staan en merkt u dat aan de sluitkant: hij sleept over de vloer, of hij klemt op een derde van de hoogte, of hij valt niet meer in de sluitplaat.

Een vierde scharnier komt erbij om twee redenen, en die kunt u zelf nakijken. De Nederlandse standaard binnendeur is 201,5 cm hoog en 83 cm breed. Loopt uw deur tot aan het plafond, bijvoorbeeld 231,5 cm, dan zit er meer blad tussen twee bevestigingspunten dan de deur aankan. Dezelfde afweging geldt bij gewicht: een massieve deur, een deur met veel glas of een deur die breder is dan 83 cm trekt harder aan de bovenste bevestiging. In beide gevallen hangt u er vier onder, of u kiest een langere uitvoering waarbij de schroeven verder uit elkaar staan.

Reken dus per deur en niet per stuk. Drie maal het aantal deuren, dus voor zes deuren achttien stuks.

De draairichting, in twee zinnen

Ga staan aan de kant waar u de scharnieren ziet zitten, dus de kant waar de deur naar u toe opengaat. Zitten ze aan uw linkerhand, dan is het DIN links; zitten ze rechts, dan is het DIN rechts.

Bij een scharnier hoeft u dat niet te weten, bij veel paumelles wel. Speelt het bij een artikel, dan staat de richting in de titel en op de productpagina. Twijfelt u, dan stelt de draairichtinghulp twee vragen en zegt het antwoord.

Waarom wij zwart, RVS en staal voeren

Een scharnier is het enige stuk beslag dat u wel ziet als de deur openstaat en niet als hij dicht is. De keuze valt daarom langs twee lijnen: of het moet kloppen bij de kruk, of het mag gewoon wegvallen.

Aluminium voeren wij in scharnieren niet, terwijl dat bij een kruk of een rozet wel een van de keuzes is. Dat is geen smaakoordeel maar een gevolg van waar het onderdeel zit: bij een dichte deur ziet u er niets van. Houd er wel rekening mee dat RVS bij hetzelfde model flink duurder uitvalt dan staal, en bij drie stuks per deur en een huis vol deuren telt dat aan.

De andere onderdelen van dezelfde deur

Een scharnier is een van de vijf dingen die aan een binnendeur zitten. De andere vier staan hier:

• Deurbeslag voor binnendeuren. Het overzicht van alles wat er per deur bij komt kijken.
• Deurklinken. De kruk, de knop, de rozet en het schild.
• Binnendeursloten. Loopslot, toiletslot, cilinderslot, klavierslot en kastslot, en de sluitplaat die erbij hoort.
• Cilinders. Voor de deuren waar een sleutel op moet.

Wilt u het hele setje voor uw deuren in een keer, dan zet de samensteller het slot, de kruk, de plaat en de stift voor u bij elkaar.

Veelgestelde vragen

Kan ik de scharnieren vervangen zonder de deur eraf te halen?

Ja, als u ze een voor een doet. Drie schroeven aan de deurkant en drie aan het kozijn, en de deur blijft ondertussen aan de andere twee hangen. Meet wel eerst het scharnier dat eruit gaat, want het nieuwe moet in dezelfde uitsparing vallen.

Mijn deur klemt, helpen nieuwe scharnieren daartegen?

Meestal niet. Uitgelopen schroefgaten in het kozijn zijn de meest voorkomende oorzaak van een klemmende deur, en daar helpt nieuw beslag niet tegen. Een houten deuvel in het gat en opnieuw voorboren is dan het echte werk. Hangt de deur aan twee scharnieren en staat het blad hol, dan is een derde scharnier wel de oplossing.

Heb ik een SKG-keurmerk nodig op een binnendeur?

Nee. Dat keurmerk komt uit de inbraakwerendheid van buitendeuren. Op een slaapkamerdeur betaalt u er wel voor en heeft u er niets aan.

Worden ze per paar of per stuk verkocht?

Per stuk. Voor een deur legt u er dus drie in de mand en voor vijf deuren vijftien. Bij een paumelle tellen de twee helften samen als een stuk, dus ook daar zijn het er drie en geen zes.

Heb ik een freesmal nodig?

Alleen bij een deur waar nog nooit een scharnier op zat. Dan klemt u de mal op de deurrand en freest u de uitsparing op maat uit. Vervangt u scharnieren in een bestaande deur, dan is de uitsparing er al en gaat het er juist om dat u dezelfde maat terugbestelt. Freesmallen voeren wij zelf niet, wij verkopen het beslag en niet het gereedschap.

Verder lezen

• Paumelle, kogellagerscharnier of scharnier zonder lager. Lees dit als u niet weet wat dat lager doet en of u het nodig heeft.
• Scharniermaten en hoe u het opmeet. Lees dit als u met een rolmaat voor de deur staat en niet weet welke maat u nu eigenlijk moet opschrijven.
• Hoeveel scharnieren heeft een binnendeur nodig. Lees dit als u wilt weten waarom het er drie zijn en wanneer er een vierde bij hoort.
• Linksdraaiend of rechtsdraaiend. Lees dit als u een paumelle wilt bestellen en de richting niet zeker durft te noemen.
• Opdekdeur of stompe deur. Lees dit als u niet weet welk type deur u heeft, want dat bepaalt behalve het scharnier ook de sluitplaat.